-A-

Abış                : Atağın diz qapağından yuxarısı.

Ak                   : Qərbin rəngi. ( Günəş batarkən meydana gətirdiyi ağlıqdan ötəri atalarımız qərbə ağ rəngi vermişlər)

Alagan            : Fəth edən, fateh.

Alaner             : Meydan igidi.

Alçin                : Al qırmızı

Alkım               : Göyqurşağı

Alp yazılığı       : Ər meydanı.

Altaçu              : Hiyləçi strategiya, taktika.

Art                   : Boyun.

Art bönge        :  Arxaya fırlanaraq düz zərbə

Art orak bönge  : Arxaya fırlanaraq Dairəvi  zərbə

Asra                : Aşağı, alt. Alta.

Atabay             : Təlimçi. Tarixdə xan və ya padşah uşaqlarını öyrədən xidmətçi, bəybaba

Ataç                 : Urkuncada, Cet ata; Divanı Lügatüt Türkdə, özunu böyümüş kimi göstərən,                  çox bilmiş, böyüklük göstərən uşağa deyilir. Başqa bir qaynaqda isə, Atasına bağlı, Atasının yolunda böyüklük göstərən uşaq deməkdir. Bu cür uşaqlara "Ataç Oğul" deyərdilər.

Aybar               : Ay kimi parlaq, heybət, heybətlilik.

Ayça                : Hilal, aypara (barağımızda olan aypara )

Aygay              : Nərə çəkmək,  qışqırdı.

-B-

Bala                : Uşaq.

Bagatur           : Bahadır, Qəhrəman.

Bagış              : Oynaq.

Batsıg             : Batı-Qərb.

Basagar          : Ciddi, təvazökar, təvazö sahibi.

Baydar            : Varlıqlı, müqtədir, suveren, azad

Baysa             : Medal.

BENGİALP      : İgidliyi və qəhrəmanlığı ilə sonsuza qədər xatırlanacaq olan şəxslərə ( kişi cinsində) verilən rütbə

BENGİSAN     :  Eyni mənanın qadınlar üçün istifadə edilən tütbəsi

Bıçkas            : Dövlətə edilən bağlılıq andı.

Bönge             : Tekme, təpik.

Bulgaş             : Qarışıqlıq

Bulung            : İstiqamət.

Burgu                      : Bilək ilə aşağı müdadiə bloku

Buz-at             : Ordu komandirləri arasındakı tek- be tek döyüş.

Büngü                     : Kəllə ( kəllə atmaq )

-C-Ç-

Çangal            : Budaqlı ağac.

Çapın              : Ataka, hücum.

Çekmergen     : Nişançı, yaxşı vuruşan, atıcı.

Çelme             : Bandana, başa örtülən bez.

Çıgay              : Qurd üzlü, qurd baxışlı - kasıb, yoxsul.

Çotak              : Qılınc qulpu.

Çotur               : Qılınc qulpu..

-D-

Demirağ          : Zireh, hörgülü sinəlik.

Dora               : Zirvə

Döner dirsek   : Dirsəklə dairəvi əl zərbəsi

Duru                : Saf, sadə, aydın.

Düz                 : Dirək, bilavasitə.

-E-

Ediz                 : Hər şeyin yüksəyi, yüksəklik.

Egemen          : Hakim, Dahi, sahib, buyuran / müdrik adam

Elgay              : Yurd sevər..

-G-

Geçik               : Körpü, keçid.

Görçek            : Üfüq xətti, üfüq.

Gökçin            : Mavi.

Gören             : Uzaqgörənliyə sahib, detalları, incəlikləri, rəqibinin zəif nöqtələrini görə bilən.

-I-İ-

İçrek                 : İç, daxili, içəridən.

İçkur                 : Savaş (Döyüş) meydanı.

İdikut                : Tanrıdan gələn, Tanrıya yaxın..

İrtiş                  : İstedad, Qabiliyet, hüner.

-K-

Kaçut              : Döyüş və davada igidlərin bir-biriylə vuruşmaları

Kadagan         : Buyruq, sərt əmr, əmr.

Kalkan             : Qalxanvarı müdafiə

Kanca             : Tərs yumruqla bədənə zərbə ( nizə formasında)

Kang                       : Qan, soy, ata, baba.

Karguy            : Dağ başında Müşahidə etmə qülləsi,

Kakınç             : Qılınc və kargı hücumu.

Kazan              : Qazanc, qazanam, təcrübə, müsbət dəyər, bolluq.

Kılağı               : Qılınc və bıçaqların biləndikdən sonra  ağız qisimində meydana gələn xətt.

Kılıç el             : Qılınc əl

Kımaça           : Əngəl, mane.

Kın                  : Silah mühafizəsi.
Kınagu            : Cəza, cəzalandırma.

Koldaş             : Silah yoldaşı, bir-birinə arxa yoldaş.

Korgavuş        : Müdafiəçi, müdafa edən.

Köpürge          : Döyüş barabanı.

Körüm             : Baxış, nəzər, müşahidə.

Kökmen          : Tanrısal, gücünü Tanrıdan alan

Kömek            : Kömək

Kömen            : Xəyal

Kuban             : Bağlan.

Kulpu              : Kilidləmə.

Kunt                : Dayanıqlı, mətn

Kurtak             : Təşkilatlı, nizamlı

Kuydung         : Bədən, vücut.

Kür                  : Ürəkli, igid, qoçu.

-M-

Mamak            : Sakit, öz halında.

Manay             : Sahə, bölgə.

-N-

Nogay             : Sərbəst, azadə.

-O-Ö-

Ok                   : Ox

Omca              : Bağ kötüyü

Ongan             : Simvol, bayraq

Onguday         : Qazanclı, qazanan.

Orga               : Bayraq

Orgak (Orak)   : Dairəvi

Ödüş               : Zaman, çağ, dövür

Ögredik            : Təlim, təhsil, məşq.

Ökün                : Özüne dönüş.

-S-Ş-

Salançu (Salar)       : Yaxşı qılınc istifadə edən

Salgur             : Hücum, tətik, hücum etməyə hazır.

Sakman          : Dizə qədər çıxan çəkmə.

Savungan       : Müdafiəçi, müdafiə edən, dirənən.
Savtur            : Yola salma, vida

Savut             : Qoruyucu, zireh, polad yelek

Sarp               : Dik

Sekmen          : Səviyyə, mərtəbə.

Sabak            : Dərs.

Sınak (Sınağ)  : Sınaq, imtihan.

Sınayçı           : Hakim, sınayan.

Sıyurgal          : Mükafat, hədiyyə, medal, əsgəri nişan.

Sobay            : Silahını yaxşı istifadə edən təcrübəli əsgər, döyüşçü.

Souş              : Döyüş

Söke              : Çökmə.

Şögün             : Başlanğıc.

Subak             : Sopa, Çubuq, dəyənək

Sülek               : Təcavüzkar, Təcavuz edən

Süngüş alası     : Döyüş oyunu 

-T-

Taça                : Layihə, plan.

Talkılıç            : Qorumasız, zirehsiz.

Talay (Dalay)  : Böyük dəniz, dərya.

Tamtuk            : Böyük və qüvvətli atəş.

Tamu                      : Cəhənnəm.

Tangut             : Döyüşlərdə, mizraq və tuğların yanına  ya da ucuna ilişən ipəkdən parça simge

Tanyu              : Sonsuzluq, genişlik, ululuq, fövqəladəlik, ( Hun (On)

                              xaganlarının rütbələrindən )

Tarkan            : Soylu şəxs, Əsilli, nəsilli

Taşgaru          : Çölə, çöldən.

Tayangu          : Məsləhətçi, vasitəsçi. Şah və Xaqanların məsləhət-çilərinə verilən bir ünvandır. Urkun Türkcəsində köhnə bir sözdür. Türklərdə "hacib" sözü yayıldıqdan sonra bu söz istifadə edilməməyə başlanmışdır. Əsli "tayandı" feilinden alınmışdır. Xaqan bu rütbəyə sahib adama güvənər, xalqda bu adama inanar ki diləklərini və işlərini Xaqana olduğu kimi çatdırsın və cavabını alsın.Yəni Xaqanın güvəndiyi, savadlı, məsləhətçi təcrübəsinə sahib adamdır. (Qaynağı: Kaşgar-i Mahmut / Divani Lügat-it Türk).

Taydu              : Dövr. 1 Taydu 12 ildir.  Məsələn Nihat İgid döyüş sənətlərində 3 taydu dövrünü bitirmişdir.

Taygana          : Sürüşkən, sürüşücü.

Taygun            : Gənc, igid komandir.
Tegre                      : Dairə, Çevrə, ətraf

Tenşi                       : Bərabər

Tigin                        : Şahzadə, Xaqan oğulu.

Togay              : Bütöv ay, dairə, yumru.

Togsug            : Şərq.

Tola (Tolu)              : Dolu, içi boş olmayan. "Dolu" və ya "Tolu" sözlərinin törədildiyi ən köhnə söz.

Toralp             : Öyrədilməmiş igid.

Toy                  : Naşı

Töre                : Adət, ənənə, ənənəvi qanun.

Tulga (Tolga)  : Dəbilqə.

Tulgar             : Əzm, dayanıqlılıq

Tuyun              : Hörmətli, mötəbər

-U-Ü-

Udum                      : Arxa.

Uluç                : Təməl, əsas.

Ungun             : Rütbə

Ur-at                        : Döyüş

Uruş                : Döyüş. Yarışma üçün istifadə edilər

Usnat                      : Bənzətmə.

Utar                 : Qalib, məğlub eliyilən.

Uydaçı            : Mürşid, yol göstərən, müəllim.

Ürük                : Davamlı, daimi.

-Y-

Yabgu             : Üst səviyyə idarəçi, ümumi rəhbər. Mərkəzə bağlı, bölgə idarəçisi.  Türklərdə, Qərb komandirinə "Yabgu", şərq komandirinə də "şad" deyilərdi.  Yabgu və Şad ola bilmək üçün Xaqanın oğulu yəni "Tigin" olmaq lazım idi..

Yalma             : Xalat

Yalınguk          : İnsan.

Yan bönge              : Yana ayaqla zərbə

Yazılık                     : Alan/sahə, meydan. Yarışma sahəsi

Yelçi                        : Yel kimi, külək kimi sürətli,

Yelim                       : Hərəkət

Alp Yazılığı              : Ər meydanı

Bagış Bönge   : Oynaq təpiyi.

Dört Bulung             : 4 İstiqamət.

Dört Ayça                : 4 Hilal, 4 Aypara

Kaçut – Usnat : Tolaların bərabər və yoldaşlı tətbiq olunmasına Kaçut Usnat deyilir.

Kımaça Bönge        : Dayandıran, əngəlləyən, mane törədən təpik.

Urat – Usnat    : Sayokanda cavab irtişlere verilən addır.

Tamu – Tegresi      : Cəhənnəm çevrəsi.

Tegre-Bulgaş : Rəqibin ətrafında, qarışıqlıq meydana gətirən sistematik rəqs.

Töre Tamtuk   : Nizamlı, ənənəvi isinmə. yarışdan və ya məşqdən qabaq isinmə hərəkəti              

SÖZLUK-TERMİNALOGİYA

YÜKLƏ